Gehandicaptenzorg en ervaringsdeskundigheid: zegen of zorg?

Gehandicapten onderdeel maken van de maatschappij lukt op de ene plek beter dan op de andere.

De Tweede Kamer debatteerde vorige maand met staatsecretaris Kleinsma over de Participatiewet. Het bedrijfsleven lukt het prima om arbeidsgehandicapten aan het werk te helpen maar de overheid blijft sterk achter bij haar voorgenomen 125.000 banen. Hoe kan het toch dat het juist in de ‘zachte sector’ zo moeizaam gaat?

Een deel van het probleem lijkt die ‘zachte sector’ zelf. Zo leert onderzoek van Gustaaf Bos (VU) dat hulpverlenersgedrag een grote rol speelt. In de verdunningsprojecten, waar burgers op een instellingsterrein gaan wonen, stond de instellingscultuur van betutteling en zorgen het contact tussen bewoners en buurtgenoten in de weg.

Er was ook een groot verschil tussen wat Bos hoorde en wat hij zag. Enerzijds hoorde hij progressieve zorgvisies, anderzijds zag hij een praktijk waarin de zorginstellingslogica dominant was. Bestuurders en overheid speelden elkaar de bal toe over de oorzaak. Wat beiden níet deden was luisteren naar de mensen waar het om ging.

Kan de was nog witter?

Nog nooit hadden politici, opiniemakers, bestuurders en beleidsmakers de mond zo vol over empowerment, Eigen kracht en ervaringsdeskundigheid. Vooral ‘ervaringsdeskundigheid’ lijkt voor alles de oplossing; als een reclame die alsmaar wittere was beloofd.

Met meer betrokkenheid van cliënten is natuurlijk helemaal niks mis. Maar papier is geduldig en de praktijk taai. Ervaringsdeskundigheid binnen een kleffe instellingslogica verandert niks voor cliënten. Sterker, het spant kwetsbare mensen voor het verkeerde karretje en maakt hen alleen maar afhankelijker.

Ik las ergens dat de gehandicaptenzorg zoekt naar haar nieuwe rol in het leven van mensen met een verstandelijke beperking. Dat klinkt gezond. Deze tijd heeft behoefte aan bescheiden zorgaanbieders die zoeken naar ‘duurzame’ mondigheid van hun cliënten. Goed luisteren heeft gevolgen voor de rest van de organisatie.

Met Loes den Dulk en Jolanda Geerssen schreef ik daarvoor in KLIK een eerste aanzet. Lees het; we gaan er graag over in gesprek met mensen zónder- en mèt beperking.

Geef een reactie